Barlinecki Park Krajobrazowy

Informacje ogólne

Barlinecki Park Krajobrazowy powstał w 2020 r. z przekształcenia położonej w województwie zachodniopomorskim części Barlinecko-Gorzowskiego Parku Krajobrazowego, na podstawie uchwały nr XIX/232/20 z dnia 21 września 2020 r. Sejmiku Województwa Zachodniopomorskiego.

Zajmuje powierzchnię 11 694,29 ha na terenie gmin - Barlinek – 10 658,90 ha, Nowogródek Pomorski  - 561,34 ha (obie gminy w powiecie myśliborskim) i Pełczyce  474,05 ha (w powiecie choszczeńskim).

Otulina Parku posiada powierzchnię 18 809, 48 ha, na terenie tych samych gmin w następujących częściach – Barlinek 9 332,58 ha, Nowogródek Pomorski 6 096,41 ha, Pełczyce, 3 380,49 ha.

 

Ark. 1

Barlinecki Park Krajobrazowy ark. 1

 

ark. 2

Barlinecki Park Krajobrazowy ark. 2

 

ark. 3

Barlinecki Park Krajobrazowy ark. 3

 

Szczególnymi celami ochrony parku są:

Ochrona wartości przyrodniczych, w tym ekosystemów:

  • Puszczy Barlineckiej, w szczególności drzewostanów żyznej buczyny pomorskiej i kwaśnej buczyny, łęgów olszowych i jesionowych i olsów źródliskowych, muraw kserotermicznych, mezotroficznych zbiorników z podwodnymi łąkami ramienic, torfowisk wysokich z roślinnością torfowotwórczą, oraz naturalnych dystroficznych zbiorników wodnych,
  • doliny rzeki Płoni, w szczególności-zasilanej źródliskami wraz z kompleksami wilgociolubnej roślinności; pozostałości dużych kompleksów leśnych, bogactwa fauny i szaty roślinnej obejmującej liczną grupę chronionych i rzadkich gatunków zwierząt i roślin oraz zbiorowisk roślinnych, jarów i wąwozów ze skałami osadowymi, w szczególności: skałami wapiennymi, zlepieńcami, piaskowcami, i głazami narzutowymi.

Ochrona wartości historycznych i kulturowych, w tym:

  • obiektów i form tradycyjnego budownictwa szkieletowego,
  • swoistego charakteru zabudowy wiejskiej, obiektów związanych z dawnym młynarstwem,
  • obiektów kultury materialnej, w szczególności kamieni pamiątkowych nagrobków.

Ochrona walorów krajobrazowych, w szczególności:

  • układów zieleni komponowanej parków: podworskich, popałacowych i pocmentarnych, cmentarzy i alei,
  • malowniczego polodowcowego krajobrazu moreny czołowej z erozjami wąwozowymi i unikalnymi skałkami i zlepieńca wapienno-żwirowego,
  • w niewielkim stopniu przekształconego krajobrazu rolniczego,
  • starych drzewostanów dębowych.

Obszar parków obfituje w bogactwo lasów – w znacznej mierze drzewostanów sosnowych ale również bukowych i dębowych, jezior i łąk, charakteryzujących się ogromną różnorod­nością siedlisk oraz bogactwem form życia. Służy jako miejsce wypoczynku, rekreacji, oraz zdobywania i poszerzania wiedzy na temat wartości przyrodniczych, historycznych i kulturowych oraz walorów krajobrazowych Parku.

Park położony jest w makroregionie Pojezierza Zachodnio­pomorskiego, na obszarze mezoregionu Pojezierza Myśliborskiego, oraz częściowo mezoregionu Równiny Gorzowskiej.

Obszar mezoregionu Pojezierza Myślibor­skiego zajmuje północna część Parku o mniejszej lesistości, ale za to bardzo interesującej rzeźbie terenu. Stanowi ją dolina rzeki Płoni, której zbocza poprzecinane są licznymi wąwozami i strumieniami. Malowniczy krajobraz rolniczo-leśny, pełen wzniesień i dolinek, cechują znaczne różnice wysokości.

Południowa część Parku to w części Równina Gorzowska  obejmująca teren o dużej lesistości gdzie dominują bory mieszane i lasy mieszane. Na jego terenie są m.in. rezerwaty przyrody oraz obszary PLB 080001 Puszcza Barlinecka oraz PLH 080071 Ostoja Barlinecka.

Fauna i flora Barlineckiego Parku Krajobrazowego

Flora i fauna Parku mają charakter typowy dla krajobrazu leśno - jeziornego. Do najbardziej reprezentatywnych typów ekosystemów należą: mezotroficzne jeziora ramienicowe, kotłowe torfowiska mszarne i jeziorka dystroficzne - suchary oraz lasy bukowe reprezentujące żyzne buczyny pomorskie i buczyny kwaśne. Leśno - jeziorna kompozycja krajobrazu decyduje o charakterze przyrody Parku oraz o jego niepowtarzalnym pięknie i krajoznawczej atrakcyjności.

Park godnie reprezentują takie rzadkości i ciekawostki jak: krasnorost hildebrantia, lilia złotogłów, nasiężał pospolity, sasanka łąkowa, tarczyca wyniosła, naparstnica zwyczajna, skrzyp olbrzymi, paprotka zwyczajna, pełnik europejski, rosiczka okrągłolistna, wolfia bezkorzeniowa, pływacz zwyczajny, bielistka sina, grzybień północny, sromotnik bezwstydny, koronica ozdobna, ramienice, jałowce, smardze, soplówki.

 

 

ROSICZKA OKRAGLOLISTNA Drosera rotundifolia C.Korkosz 3626

Rosiczka okrągłolistna, fot. C. Korkosz

CK00204

Skrzyp olbrzymi, fot. C. Korkosz

CK05714

Naparstnica, fot. C. Korkosz

SMARDZ JADALNYMorchella esculenta C.Korkosz 9463

Smardz jadalny, fot. C. Korkosz

Do najbardziej interesujących gatunków ornitofauny należą: bielik, rybołów, błotniak łąkowy i zbożowy, jastrząb, sokół, kania rdzawa i czarna, orlik krzykliwy, puchacz, sowa uszata, płomykówka, puszczyk, bocian czarny, gągoł, zimorodek, dzięcioł czarny i zielony, łabędź krzykliwy, nurogęś, żuraw, czapla siwa, bielaczek, krzyżodziób świerkowy, raniuszek, rybitwa biało­skrzydła i białowąsa, ortolan, drozd śpiewak, myszołów włochaty, kormoran czarny, pełzacz leśny, perkozy i wiele innych.

 

DZIECIOL CZARNYDryocopus martius C.Korkosz 0866

Dzięcioł czarny, symbol Parku - fot. C. Korkosz

DZIECIOL ZIELONYPicus viridis C.Korkosz 7615

Dzięcioł zielony, fot. C. Korkosz

RYBOLOWPandion haliaetus C.Korkosz 4916

Rybołów, fot. C. Korkosz

PUCHACZBubo bubo C.Korkosz 7056

Puchacz, fot. C. Korkosz

Ssaki reprezentowane są przez liczne gatunki zwierzyny łownej: sarnę leśną i polną, jelenia, dzika, zająca szaraka oraz lisa, borsuka, myszy, np. leśna i badylarka, nornicę rudą, nietoperze, np. nocek Natterera, karlik malutki, kreta europejskiego, bobra europejskiego, jeża europejskiego, kunę domową, łasicę łaskę, tchórza, wydrę, ryjówki, np. aksamitna i malutka, wiewiórkę i inne, których ślady i tropy znajdujemy na każdej wyprawie na teren Parku i jego otuliny.

 

Jele szlachetny

Jeleń szlachetny, fot. P. Chara

Wydra

Wydra, fot. P. Chara

Lis

Lis rudy, fot. P. Chara

Bobr

Bóbr, fot. P. Chara

 

Najczęściej widywanymi płazami są „żaby zielone”: wodna, śmieszka, jeziorkowa, „żaby brązowe”: trawna i moczarowa, ale także można trafić na ropuchy: szarą, zieloną i paskówkę, grzebiuszkę ziemną, rzekotkę drzewną, kumaka nizinnego.

 

ZABA TRAWNARana temporaria C.Korkosz 1252

Żaba trawna, fot. C. Korkosz

RZEKOTKAHyla arborea C.Korkosz 9885

Rzekotka drzewna, fot. C. Korkosz

KUMAK NIZINNY Bombina bombina C.Korkosz 07555

Kumak nizinny, fot. C. Korkosz

Gady reprezentowane są głównie przez: zaskrońca, padalca zwyczajnego, jaszczurki: zwinkę i żyworodną, gniewosza plamistego, żmiję zygzakowatą oraz ginącego żółwia błotnego.

 

ZASKRONIEC Natrix natrix C.Korkosz 5392

Zaskroniec, fot. C. Korkosz

ZMIJA ZYGZAKOWATAVipera berus C.Korkosz 7813

Żmija zygzakowata, fot. C. Korkosz

 

Najczęściej spotykana ichtiofauna w wodach obejmuje następujące gatunki: karp, płoć, okoń, szczupak, węgorz, jazgarz, karaś, kleń, kiełb, leszcz, krąp, koza, lin, sandacz, sumik karłowaty, tołpyga, wzdręga, ciernik oraz rzadziej występujące pstrąg, głowacz białopłetwy.

 

Szczupak

Szczupak, fot. P. Chara

 

Często też spotykamy innych mieszkańców wód: raka szlachetnego, stawowego i pręgowanego, larwy ważek, chruścików i innych owadów, pijawki, np. rybia i kacza, minoga, dafnie, oczliki, ośliczki, kiełże zdrojowe, małżoraczki, szczeżuje: spłaszczoną, pospolitą i wielką, skójki: zaostrzoną, malarską i rzadziej gruboskorupową, racicznicę zmienną, groszkówkę rzeczną, żyworódki, błotniarki, zatoczki, rozdepkę rzeczną, przytulika strumieniowego, gąbki słodkowodne, liczne mikroskopijne pierwotniaki i glony.

 

Rak szlachetnyAstacus astacus C.Korkosz 3678

Rak szlachetny, fot. C. Korkosz

Turystyka w Barlineckim Parku Krajobrazowym

Szlaki:

  • Niebieski – granica województwa - Barlinek - Żydowo - Niepołcko - Równo
  • Czerwony – Barlinek - Krzynka - Płonno - Barlinek (ok. 9 km)
  • Brązowy - Barlinek - Okunie - Krzynka (ok.12 km)

Szlaki rowerowe:

  • Czerwony – granica województwa - Moczydło - Barlinek - Równo (ok. 33 km)
  • Trasa Pojezierzy Zachodnich – (Siekierki) – (Trzcińsko-Zdrój) – (Myślibórz) – Barlinek-Pełczyce-(Choszczno)

Do celów edukacyjnych i rekreacyjnych na terenie Parku wyznaczono ścieżki dydaktyczne :

„Wokół Jeziora Barlineckiego” – ciekawostki: źródło "Boży Dar”, buczyna pomorska, polodowcowy urozmaicony krajobraz (10 km)

„Szlakiem Dębów” – ciekawostki: wiele okazów dębów szypułkowych, skupisko roślin obcego pochodzenia, fazy rozwojowe lasu (10 km)

„Wokół jeziora Okunie” – ciekawostki: dawniej w osadach Okno i Okunie funkcjonowały huty szkła, pomnikowe okazy dębów, wieś Okunie o zabudowie rzędowej po jednej stronie drogi, murawa kserotermiczna, kwaśna buczyna, ols (4 km)

Formy ochrony przyrody

Rezerwaty:

  • „Markowe Błota” - 92,74 ha woj. zachodniopomorskie gm. Barlinek
    Cel Ochrony: zachowanie mozaiki ekosystemów leśnych oraz bagien z typową dla nich florą i fauną.
  • „Skalisty Jar Libberta” - 33,21 ha woj. zachodniopomorskie gm. Barlinek
    Cel ochrony: zachowanie walorów geologiczno krajobrazowych jako jedynego na Pomorzu Zachodnim stanowiska skał wapiennych, zlepieńców i głazów narzutowych, pozostających w kompozycji zbiorowiska leśnego dębowo bukowego, wyjątkowo bogatej flory naczyniowej oraz licznych gatunków mchów i porostów.

DSCN4271

Skałki w rezerwacie przyrody Skalisty Jar Libberta, fot. ZPKWZ

 

Użytki ekologiczne:

  • Cztery wyspy na jeziorze Barlineckim o powierzchni 3,70 ha w gminie Barlinek- siedlisko przyrodnicze i stanowisko rzadkich lub chronionych gatunków, miejsce występowania roślin i zwierząt wodnych; powierzchnia płaska, porośnięta zwartymi kępami. Jego celem ochrony jest ochrona ekosystemów mających znaczenia dla zachowania różnorodnych typów siedlisk.
  • Bagno Okno o powierzchni 1,9 ha w gminie Barlinek – o jego wartościach przyrodniczych decyduje    Zadrzewienie bukowe i świerkowe w wieku 100 lat oraz zakrzewienie wierzbowe. Obszar stanowi ostoję zwierząt. Służy regeneracji zbiorowisk roślinnych. Celem ustanowienia użytku ekologicznego jest zachowanie różnorodności biologicznej fauny i flory; zachowanie żerowisk, miejsc bytowania i rozrodu zwierząt; zachowanie miejsc lęgowych ptaków śpiewających; ochrona cieków wodnych i naturalnych wodopojów dla zwierząt; zachowanie walorów krajobrazowych i widokowych. Użytek ekologiczny obejmuje zasługujące na ochronę pozostałości ekosystemów, mające znaczenie dla zachowania różnorodności biologicznej - naturalne zbiorniki wodne, śródpolne i śródleśne oczka wodne, kępy drzew i krzewów, bagna, torfowiska oraz stanowiska rzadkich lub chronionych gatunków roślin, zwierząt, grzybów, ich ostoje oraz miejsca rozmnażania lub miejsca sezonowego przebywania.
  • Bagno Okuńskie o powierzchni 7,10 ha w gminie Barlinek –Chroni ekosystem bagienno-wodny wykształcony w subglacjalnej rynnie lodowcowej - ciekawej krajobrazowo. Na jego obszarze znajdują się zadrzewienia olszy czarnej, oraz krzewy wierzby. Stanowi ostoję zwierząt, m.in. lęgowego żurawia. Służy regeneracji zbiorowisk roślinnych.
  • Bagna Moczkowskie o powierzchni 6,86 ha w gminie Barlinek.  Wartością przyrodniczą obszaru stanowi ekosystem bagienno-wodny. Celem ustanowienia użytku ekologicznego jest zachowanie różnorodności biologicznej fauny i flory; zachowanie żerowisk, miejsc bytowania i rozrodu zwierząt; zachowanie miejsc lęgowych ptaków śpiewających; ochrona cieków wodnych i naturalnych wodopojów dla zwierząt; zachowanie walorów krajobrazowych i widokowych. Użytek ekologiczny obejmuje zasługujące na ochronę pozostałości ekosystemów, mające znaczenie dla zachowania różnorodności biologicznej - naturalne zbiorniki wodne, śródpolne i śródleśne oczka wodne, kępy drzew i krzewów, bagna, torfowiska oraz stanowiska rzadkich lub chronionych gatunków roślin, zwierząt, grzybów, ich ostoje oraz miejsca rozmnażania lub miejsca sezonowego przebywania.
  • Suchar Rosiczkowy o powierzchni 3 ha w gminie Barlinek– jest to ekosystem bagienno-wodny, którego celem ustanowienia jest zachowanie różnorodności biologicznej fauny i flory; zachowanie żerowisk, miejsc bytowania i rozrodu zwierząt; zachowanie miejsc lęgowych ptaków śpiewających; ochrona cieków wodnych i naturalnych wodopojów dla zwierząt; zachowanie walorów krajobrazowych i widokowych. Użytek ekologiczny obejmuje zasługujące na ochronę pozostałości ekosystemów, mające znaczenie dla zachowania różnorodności biologicznej - naturalne zbiorniki wodne, śródpolne i śródleśne oczka wodne, kępy drzew i krzewów, bagna, torfowiska oraz stanowiska rzadkich lub chronionych gatunków roślin, zwierząt, grzybów, ich ostoje oraz miejsca rozmnażania lub miejsca sezonowego przebywania.
  • Łąki Pełnikowe w Moczydle o powierzchni 17,14 ha w gminie Barlinek – Jest to ekosystem łąk, pastwisk i bagien. Siedlisko roślin, w tym chronionego pełnika europejskiego, również ostoja zwierząt. Celem ustanowienia użytku ekologicznego jest zachowanie różnorodności biologicznej fauny i flory. Zachowanie siedliska pełnika europejskiego będącego gatunkiem podlegającym ochronie ścisłej i umieszczonym na polskiej czerwonej liście w kategorii VU (narażony), który wymaga ochrony czynnej. Celem jest także zachowanie miejsc bytowania i rozrodu zwierząt; zachowanie miejsc lęgowych ptaków; ochrona cieków wodnych oraz naturalnych wodopojów dla zwierząt; zachowanie walorów krajobrazowych i widokowych. Użytek ekologiczny obejmuje zasługujące na ochronę pozostałości ekosystemów, mających znaczenie dla zachowania różnorodności biologicznej - to śródleśne łąki, bagna, torfowiska oraz stanowiska rzadkich i chronionych gatunków roślin, zwierząt, grzybów, ich ostoje oraz miejsca rozmnażania lub miejsca sezonowego przebywania zwierząt
  • Użytek bez nazwy w leśnictwie Łubianka na terenie gminy Barlinek, o powierzchni 3,16 ha. Jego wartościami chronionymi są Zadrzewienia olszy czarnej, krzewy wierzby,  ostoja zwierzyny. Użytek służy regeneracji zbiorowisk roślinnych Celem ustanowienia użytku ekologicznego jest zachowanie różnorodności biologicznej fauny i flory; zachowanie żerowisk, miejsc bytowania i rozrodu zwierząt; zachowanie miejsc lęgowych ptaków śpiewających; ochrona cieków wodnych i naturalnych wodopojów dla zwierząt; zachowanie walorów krajobrazowych i widokowych. Użytek ekologiczny obejmuje zasługujące na ochronę pozostałości ekosystemów, mające znaczenie dla zachowania różnorodności biologicznej - naturalne zbiorniki wodne, śródpolne i śródleśne oczka wodne, kępy drzew i krzewów, bagna, torfowiska oraz stanowiska rzadkich lub chronionych gatunków roślin, zwierząt, grzybów, ich ostoje oraz miejsca rozmnażania lub miejsca sezonowego przebywania.
  • Użytek bez nazwy w leśnictwie Łubianka na terenie gminy Barlinek o powierzchni 1,38 ha powołany dla ochrony ekosystemów błotnych
  • Użytek bez nazwy o powierzchni 3,2 ha na terenie gminy Nowogródek Pomorski. Chroni ekosystemy bagienne, ostoje zwierzyny mające znaczenie dla zachowania różnorodnych typów siedlisk.
  • Użytek bez nazwy o powierzchni 1,75 ha na terenie gminy Nowogródek Pomorski powołany w celu ochrony ekosystemów błotnych.
  • Użytek bez nazwy o powierzchni 1,27 ha na terenie gminy Nowogródek Pomorski powołany w celu ochrony ekosystemów błotnych mających znaczenie dla zachowania różnorodnych typów siedlisk

Park podlega ochronie w zakresie międzynarodowego prawa ochrony przyrody:

  • Obszar Natura 2000 PLB080001 „Puszcza Barlinecka"
  • Obszar Natura 2000 PLH320006 "Dolina Płoni i Jezioro Miedwie"
  • Obszar Natura 2000 PLH080071 "Ostoja Barlinecka"

Pomniki przyrody:

  • Czarcie okno - 2 skały piaskowe w wąwozie, na nich głazy narzutowe o obwodzie 3 i 3 m. znajdują się na terenie rezerwatu 'Skalisty Jar Libberta" przy ścieżce edukacyjnej.
  • Dąb szypułkowy o obwodzie pnia 438 cm i wysokości ok. 29 m. Znajduje się na terenie Nadleśnictwa Barlinek, w  Leśnictwo Czarnolas, obręb leśny Barlinek, oddział 316k.
  • Dąb szypułkowy o obwodzie pnia 405 cm i wysokości ok. 28 m. Znajduje się terenie Nadleśnictwa Barlinek, w Leśnictwie Czarnolas, obręb leśny Barlinek, oddział 319a.
  • Jesion wyniosły o obwodzie pnia 450 cm i wysokości ok. 30 m. Znajduje się na terenie Nadleśnictwa Choszczno, w Leśnictwie Płotno, obręb leśny Równo, oddział 548c. Rośnie na terenie leśnym na skarpie, w sąsiedztwie drogi powiatowej Niepołcko-Laskówko; przy samej drodze, przy ujściu wody
  • Dwa dęby bezszypułkowe o wysokości 30 m i obwodach pni 280 i 421 cm położone na terenie Nadleśnictwa Barlinek, w Leśnictwie Moczkowo, obręb leśny Barlinek, oddz. 92 c; w głębi lasu, ok 100 m od drogi leśnej.
  • Trzy dęby bezszypułkowe o wysokości 33 m i obwodach od 320 cm do 421 cm. Rosną na terenie Nadleśnictwa Barlinek, w Leśnictwie Moczkowo, obręb leśny Barlinek, oddz. 94 f.
  • Dąb szypułkowy o obwodzie pnia 360 cm i wysokości 33 m. Rośnie na terenie Nadleśnictwa Barlinek, w Leśnictwie Okno, obrębie leśny Barlinek, oddz. 155g; przy brzegu torfowiska - użytku ekologicznego.
  • Dwa dęby szypułkowe o wysokości 26 i 27 m i obwodach 346 i 361 cm. Znajdują się na terenie Nadleśnictwa Barlinek, w Leśnictwie Okno, obręb leśny Barlinek, oddz. 62 d; przy gruntowej drodze leśnej, 50 m i 100 m od asfaltu
  • Dwa dęby bezszypułkowe o wysokości 28-29 m i obwodach 320 i 390 cm. Rosną na terenie Nadleśnictwa Barlinek, w Leśnictwie Moczkowo, w obrębie leśnym Barlinek, oddz. 66 f oraz 66 c; 10 m i 50m  po obu stronach brukowanej drogi leśnej
  • Dąb bezszypułkowy, drzewo o obwodzie pnia 410 cm i wysokości 23 m. Znajdują się na terenie  Nadleśnictwa Barlinek, w Leśnictwie Okno, obrębie leśnym Barlinek, oddz. 181 d; nad samym jeziorem, przy drodze leśnej

 

DAB SZYPULKOWYQuercus robur C.Korkosz 628305046

Żołędzie na dębie szypułkowym, fot. C. Korkosz

 

  • Dąb szypułkowy - Drzewo o obwodzie pnia 520 cm i wysokości 26 m. Rośnie w Nadleśnictwie Barlinek, Leśnictwie Okno, obrębie leśnym Barlinek, oddz. 181 d; w pobliżu jeziora.
  • Dąb bezszypułkowy - Drzewo o obwodzie pnia 580 cm i wysokości 28 m. Znajduje się w Nadleśnictwie Barlinek, Leśnictwie Okno, obrębie leśnym Barlinek, oddz. 178g
  • Dąb szypułkowy - Drzewo o obwodzie pnia 315 cm i wysokości 23 m. Rośnie w Nadleśnictwie Barlinek, Leśnictwie Moczydło, obrębie leśnym Barlinek, oddz. 405k; przy gruntowej drodze leśnej, przy zejściu do pomostu
  • Dąb bezszypułkowy o obwodzie 320 cm i wysokości 29 m. Zlokalizowany w  Nadleśnictwie Barlinek, Leśnictwie Okno, oddział 212 f.
  • Dąb szypułkowy o obwodzie pnia 520 cm i wysokości ok. 25 m. Znajduje się w Nadleśnictwie Choszczno, Leśnictwie Płotno, obrębie leśnym Żydowo, oddział 542 b.
  • Dąb szypułkowy - Drzewo o obwodzie pnia 530 cm i wysokości 26 m. Znajduje w Nadleśnictwie Barlinek, na terenie Leśnictwa Kinice, obręb leśny Barlinek, oddział 82 f.
  • Dąb szypułkowy - Dąb szypułkowy o obwodzie 527 cm i wysokości 35 m, rośnie w Nadleśnictwie Barlinek, Leśnictwie Okno, oddział 191 c
  • Platan klonolistny o obwodzie pnia 630 cm i wysokości ok. 30 m. Znajduje się w Nadleśnictwie Choszczno, na terenie Leśnictwa Płotno, w obrębie leśnym Żydowo, oddział 542 b.

 

PLATAN C.Korkosz 03986

Faktura kory platana, fot. C. Korkosz

 

  • Dąb szypułkowy o obwodzie 357 cm i wysokości 32 metrów Pomnik przyrody znajduje się na terenie Nadleśnictwa Barlinek, Leśnictwa Karsko oddz. 577 d, działka nr 576/2 obręb Karsko (blisko jeziora Ściegienko)

Park w pigułce

Co nas wyróżnia?

Cechą wyróżniającą Park są przede wszystkim dwa odmienne od siebie obszary pod względem krajobrazowym i przyrodniczym. Południową część Parku obejmuje Puszcza Barlinecka. To rozległy i lekko falisty sandr, charakteryzujący się bardziej suchym i piaszczystym podłożem. Krajobraz tworzą rozległe bory sosnowe. Wraz z długimi, wąskimi jeziorami rynnowymi jak Okunie tworzą interesujący i tajemniczy krajobraz ciągów wodnych, zacienionych lasem. Na wilgotniejszych siedliskach oraz w dolinach rzek wykształciły się buczyny urozmaicone olsami, łęgami i licznymi torfowiskami. W północnej części Parku leży Źródliskowa Dolina Płoni. Cechuje się licznymi pagórkami i źródełkami, które przez wieki wyżłobiły w gliniastym podłożu moreny dennej malownicze, głębokie wąwozy, odsłaniając przy tym unikalne na Pomorzu skałki zlepieńcowe. Stąd też strumyki zasilają rzekę Płonię, meandrującą w szerokiej dolinie, już od dawna użytkowanej rolniczo. Żyzna gleba i znaczna wilgotność tworzy doskonałe siedlisko zarówno dla upraw, jak też prawidłowego wzrostu lasów mieszanych.

Świat roślin i zwierząt w Parku.

Urozmaicona rzeźba terenu i bogactwo siedlisk jest miejscem występowania przeróżnych, interesujących gatunków zwierząt i roślin. Na obrzeżach zarastających jezior w bezodpływowych obniżeniach terenu, na glebach torfowych, rosną bory bagienne. Obok sosny, brzozy omszonej i widłaka jałowcowatego często spotkać można chronioną, trującą roślinę-bagno zwyczajne. Niebywale interesujące są również podwodne łąki, prześwitujące przez toń jeziora. Utworzone są m.in. przez ramienice, jezierzę morską i zdrojka, jedynego podwodnego gatunek mchu. Wysoka czystość wód stwarza dogodne warunki rozwoju wielogatunkowej faunie. Obserwacje takich zwierząt jak: bobry, wydry, zimorodki, gągoły, nurogęsi, zaskrońce, pstrągi, szczupaki, liny, czy okonie nie należą do rzadkości. W odsłoniętych miejscach, na mocno nasłonecznionych zboczach tworzą się murawy kserotermiczne z chronioną kocanką piaskową, macierzanką czy rozchodnikiem olbrzymim. Występujące w Parku torfowiska są doskonałym siedliskiem dla roślin kwasolubnych. Na ich powierzchni tworzy się mszar, utworzony przez torfowce. Towarzyszy im owadożerna rosiczka, wełnianka wąskolistna czy żurawina błotna. Na obszarach źródliskowych wykształciły się zbiorowiska roślin zwane olsami źródliskowymi. Wokół odsłoniętych szyi korzeniowych olsz tworzą się „wyspy” i „ruszty” pokryte roślinnością tj.: śledziennica skrętolistna, rzeżucha gorzka, przytulia błotna oraz wieloma gatunkami mchów. Na stromych zboczach spotkamy kwaśne buczyny niżowe, z panującym bukiem i ubogim runem, w którym rosną mchy, jastrzębce i krzewinki jagodzin. Na terenach nizinnych i lekko pofałdowanych rosną żyzne buczyny pomorskie. W runie niewiele jest mchów, dominują natomiast takie gatunki jak zawilec gajowy, konwalijka dwulistna, kokorycz pusta, czy perłówka jednokwiatowa. Na obszarze Parku znajdują się również 2 rezerwaty przyrody oraz liczne użytki ekologiczne których celem jest ochrona najcenniejszych zbiorowisk roślin i siedlisk zwierząt.

Dziedzictwo kulturowe

Zadaniem parku krajobrazowego jest nie tylko ochrona przyrody, ale również ściśle z nią związanych zasobów kultury materialnej. W Parku są to zarówno pojedyncze interesujące obiekty np. młyny lub całe założenia parkowo – pałacowe oraz wsie, których układy przestrzenne zachowały się do dzisiaj. W dolinie rzeki Płoni, gdzie z uwagi na dobre gleby rozwijało się rolnictwo, założenia parkowo – pałacowe informują o sposobie gospodarowania, powiązaniach rodzinnych, kulturze, bogactwie dawnych właścicieli. Mimo, że od wielu lat nie są odnawiane, to jednak zarówno budynki folwarczne, jak i brukowane drogi, kościoły, cmentarze i pałace jeszcze dziś zadziwiają swoim układem przestrzennym, dbałością o funkcjonalność i detale architektoniczne. Podziwiać je można m.in. w miejscowościach: Równo czy Janowo. W Puszczy Barlineckiej powstawały rozległe wsie, zajmujące się eksploatacją lasu i hutnictwem szkła np. Okunie czy Moczydło. Innym rozdziałem historii, niestety już prawie zapomnianym, są młyny wodne. O ich liczbie świadczą progi na rzekach i schowane w gęstwinie roślinności ruiny. Dobrze zachowanym obiektem znajdującym się w Barlinku, jest „Młyn – Papiernia” nad rzeką Płonią.

 

Opis zamieszczony dzięki uprzejmości Zespołu Parków Krajobrazowych Województwa Lubuskiego, który sprawował nadzór nad Barlinecko-Gorzowskim Parkiem Krajobrazowym, w tym na terenie Województwa Zachodniopomorskiego w latach 1991 - 2020. Autorami opisu są pracownicy ZPKWL.

Jednostka ta nadzoruje nadal lubuski fragment B-G PK, przewidziany do przekształcenia w Gorzowski Park Krajobrazowy.