Od grudnia 2025 roku Zespół Parków Krajobrazowych Województwa Zachodniopomorskiego włączył się w realizację projektu MANTA: „SB MANTA – South Baltic natural and cultural heritage assets management as tourist attractions”
Każdy z nas może mieć pozytywny wpływ na miejsca, które odwiedza. Dlatego w projekcie „MANTA” testujemy i wdrażamy nowe atrakcje dla ludzi, którzy chcą pomóc w utrzymaniu piękna i walorów naszej unikatowej natury.
Projekt jest współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach programu Interreg South Baltic 2021-2027
W kilku punktach o projekcie MANTA
W projekcie będziemy starali się przede wszystkim zmienić podejście turystów, odwiedzających i mieszkańców do ochrony przyrody w partnerskich regionach. Pragniemy zachęcić wszystkich do włączania się w drobne prace na rzecz przyrody w czasie wolnym (w weekend, na wakacjach, feriach) w miejscach objętych projektem, czyli w cennych zakątkach Pomorza, Pomorza Zachodniego oraz na obszarach chronionych Litwy Mniejszej i północno-wschodnich Niemiec.
Część projektu to międzynarodowe, regionalne i lokalne warsztaty, zagraniczne wyjazdy studyjne do duńskich i szwedzkich obszarów chronionych, wspólne opracowanie planów i koncepcji wdrażania nowych atrakcji dla odwiedzających, różnorodne badania naukowe i społeczne.
Projekt zakłada też powstanie aż sześciu multifunkcjonalnych platform edukacyjnych, zlokalizowanych w ważnych punktach parków na Litwie oraz w Wolińskim Parku Narodowym i Słowińskim Parku Narodowym. Z platform będzie można korzystać od drugiej połowy 2026 roku.
Oprócz nich, projekt pozostawi w regionie południowego Bałtyku wspólną ofertę aktywnego spędzania czasu na cennych przyrodniczo terenach, dla ludzi w każdym wieku, którzy chcą pomóc w utrzymaniu piękna i walorów naszej unikatowej natury.
Będziemy Was regularnie informować o projektowych działaniach i zapraszać do udziału, a nawet do ciekawych wyjazdów!
Projekt MANTA będzie realizowany do 30 czerwca 2027 roku. Łączny budżet projektu wynosi 1,66 mln Euro, w tym 158.000 Euro stanowi budżet Województwa Zachodniopomorskiego. Projekt jest w 80% współfinansowany ze środków Unii Europejskiej, w ramach programu Interreg Południowy Bałtyk 2021-2027.
Tło projektu – dlaczego zaczęliśmy nad tym pracować?
Bogactwo przyrodnicze i krajobrazowe regionu świadczy o jego atrakcyjności i bezsprzecznie stanowi wspólne dziedzictwo naturalne dla wszystkich pokoleń.
Najcenniejsze przyrodniczo obszary (wizytówki naszych regionów) często borykają się z szybkim rozwojem turystyki, w końcu są chronione właśnie ze względu na swoją przyrodniczą wartość i atrakcyjność, co samo w sobie jest magnesem dla odwiedzających. Rozkwita turystyka przyrodnicza, a miejsca takie jak parki narodowe czy parki krajobrazowe są „obowiązkowymi” punktami na naszych wakacyjnych mapach.
Ludzie chcą zobaczyć wyjątkowe i piękne miejsca, chcą wypocząć w zdrowym otoczeniu, chcą mieć ładne zdjęcia i pochwalić się tym, że byli w znanych punktach. Wycieczki szkolne, mające na celu edukację i integrację, także odwiedzają tereny cenne przyrodniczo. Młodzież, w tym studenci, pary, grupy, wreszcie także sami mieszkańcy regionów – wszyscy poszukują miejsc, w którym na łonie przyrody można prawdziwie zregenerować się i wypocząć.
Wokół parków, rezerwatów i obszarów Natura 2000 rozwijają się usługi turystyczne. Rozwija się lokalny biznes. Turystów przyjeżdża coraz więcej, aż wreszcie środowisko przyrodnicze jest pod coraz większą presją. Pojawia się więc pytanie, czy i jak można chronić je lepiej.
Ograniczenia, zakazy, sztywne zasady korzystania z chronionych obszarów zdają się niektórym przeszkadzać, ale potrzeba w Europie rozwiązań, które mogą pogodzić turystykę i ochronę przyrody.
Okazuje się, że można temu zaradzić: poprzez współpracę instytucji, osób zajmujących się ochroną, mieszkańcami i lokalnym biznesem turystycznym. Można zaproponować turystom i lokalnym społecznościom takie sposoby spędzania wolnego czasu, które przyczynią się do rozwoju zrównoważonej, odpornej turystyki, nadal pozwolą zarobić lokalnym firmom, ale dodatkowo przyciągną takich przyjezdnych, dla których ważny jest stan środowiska i to, by przyroda została zachowana – bardziej świadomych i dbających.
Dało to podstawę dla wdrożenia idei projektu „SB MANTA – South Baltic natural and cultural heritage assets management as tourist attractions”. Akronim MANTA nawiązuje do słowa „maintain” – podtrzymywać, konserwować, utrzymywać w dobrym stanie.
Celem projektu jest przekształcanie działań ochrony i konserwacji przyrody w działania wolontariackie i edukacyjne oraz w nowe atrakcje proekologiczne, bazujące na regionalnej przyrodzie, kulturze i tradycjach, stanowiące podstawę dla poprawy jakości życia mieszkańców regionu i wzbogacające ofertę regionu.
Oznacza to, że w ramach spędzania wakacji w naturze, ferii, weekendów czy nawet krótkiego zwiedzania parków, będzie można włączyć się w drobne prace (samodzielne lub wspólnie z pracownikami parków), podtrzymujące dobrostan przyrody i zostawić po sobie pozytywny ślad.
Aspekt edukacji i podnoszenia świadomości – dlaczego to jest ważne?
Wszystkie grupy wiekowe są ważne i projekt MANTA jest faktycznie kierowany do każdego. Jednak dość często podkreśla się potrzebę zaangażowania młodzieży w życie społeczne i ekonomiczne regionów. Młodzież zamieszkująca terytorium Południowego Bałtyku żyje w miejscach ogromnie atrakcyjnych przyrodniczo, bardzo wartościowych i dynamicznie zmieniających się. Dzisiaj młodzi korzystają z przyrody parków narodowych, krajobrazowych, jeżdżą na wycieczki, chcą spędzać czas w miejscach ładnych, znanych, gdzie można się zrelaksować, zrobić ekstra zdjęcie i podzielić się nim online.
Niebawem będą pracować, może prowadzić własne firmy – dla części z nich to dziedzictwo przyrodnicze stanie się podstawą zarabiania.
Wkrótce, bo czas szybko leci, stworzą tu swoje rodziny i nawet jeśli dzisiaj o tym nie myślą, będą chcieli, żeby ich dzieci też miały piękną okolicę i żeby przyroda nie była tylko zabytkiem.
Tu potrzebne jest stałe, systemowe uświadamianie, dlaczego warto chronić wartości przyrodnicze i kulturowe i zachęcanie do tego, by już od młodego wieku włączać się w ich ochronę. Edukacja przyrodnicza kierowana do młodzieży jest kluczowym aspektem oddziaływania na świadomość ekologiczną społeczeństw europejskich. A jak najlepiej jest się uczyć o przyrodzie? Przez działanie na jej łonie!
Partnerstwo projektowe
W projekcie MANTA biorą udział partnerzy z Polski, Niemiec i Litwy oraz partnerzy stowarzyszeni ze Szwecji i Danii.
Partnerem wiodącym jest Administracja Obszarów Chronionych Litwy Mniejszej (Mažosios Lietuvos saugomų teritorijų direkcija). Ich siedziba mieści się w malowniczym Nadmorskim Parku Regionalnym – najliczniej odwiedzanym miejscu na wybrzeżu Litwy, zaledwie kilkanaście kilometrów na wschód od Kłajpedy.
Wśród pozostałych partnerów projektowych znajdują się:
- EUCC Baltic Office w Kłajpedzie (Litwa),
- Województwo Zachodniopomorskie - projekt MANTA od grudnia 2025 r. realizuje Zespół Parków Krajobrazowych Województwa Zachodniopomorskiego (Polska),
- Woliński Park Narodowy (Polska),
- Słowiński Park Narodowy (Polska),
- EUCC – The Coastal Union Germany (Niemcy),
- Park Narodowy Mierzei Kurońskiej (Litwa).
Projekt cechuje wysoki współczynnik zaangażowania partnerów stowarzyszonych, wśród których aktywny udział w realizacji zadań i celów zadeklarowały instytucje naukowe, organizacje pozarządowe, parki narodowe i lokalne samorządy z Polski i Litwy, Danii, Szwecji i Niemiec:
- Park Narodowy Morza Wattowego (Dania),
- EU office Skåne Northeast (Szwecja),
- Park Narodowy Söderåsen (Szwecja),
- Youth Hostel Association of Mecklenburg (Niemcy)
- Southeast Rügen Biosphere Reserve (Niemcy)
- Centrum Informacji Turystycznej regionu Klajpedy (Litwa),
- Instytut Gospodarki Przestrzennej i Geografii Społeczno-Ekonomicznej Uniwersytetu Szczecińskiego (Polska),
- Gmina Łeba (Polska),
- Fundacja Europejski Fundusz Rozwoju Wsi Polskiej (Polska),
- Starostwo Kretingale (Litwa).
Co Zespół Parków Krajobrazowym Województwa Zachodniopomorskiego zaoferuje mieszkańcom i odwiedzającym w ramach projektu MANTA?
Naszym zadaniem będzie kontynuacja takich działań jak zwiększenie udziału młodzieży w aktywne działania na rzecz poprawy stanu środowiska, angażowanie mieszkańców (zwłaszcza młodzieży) w ruch społeczny na rzecz dziedzictwa przyrodniczego i kulturowego oraz w zrównoważony rozwój regionu.
– Zorganizujemy wyjazd studyjny do parku narodowego i innych cennych przyrodniczo obszarów Skanii (Szwecja).
– Będziemy prowadzić warsztaty i konkursy ekologiczne dla młodzieży, samodzielnie oraz we współpracy z ekspertami, parkami narodowymi i regionalnymi w krajach partnerskich.
– Zaprosimy młodzież do udziału w badaniach nad nowoczesnymi narzędziami wprowadzania na rynek i promowania nowych ekologicznych atrakcji turystycznych. Badania te będą prowadzone przez ośrodki naukowe w Polsce i na Litwie – w państwach o wysokim wskaźniku cyfryzacji i innowacji usług.
– Zorganizujemy trzy wyjazdy pilotażowe, podczas których będziemy testować nowe atrakcje turystyczne związane z zaangażowaniem w ochronę przyrody.
– Będziemy współorganizatorem konferencji naukowej poświęconej nowoczesnej ochronie przyrody.
- W ofercie działań projektowych będą też wyjazdy na regionalne testy atrakcji dla uczestników indywidualnych i grup.
Wszystko to przyczyni się do zwiększonego udziału grupy wiekowej 13-35 lat w realizację polityki ekologicznej województwa zachodniopomorskiego.
